MANILA, Philippines — Naglabas ng makasaysayang desisyon ang Korte Suprema na nagbibigay-linaw sa interpretasyon ng “nuisance candidate” sa ilalim ng batas sa halalan, kasunod ng kaso ni Subair Guinthum Mustapha, isang kandidato sa pagka-senador para sa 2025 elections.

Sa desisyon ng En Banc na isinulat ni Chief Justice Alexander G. Gesmundo, pinawalang-bisa ng Korte Suprema ang mga resolusyon ng Commission on Elections (COMELEC) na nagkansela sa Certificate of Candidacy (COC) ni Mustapha.

Ayon sa COMELEC, dapat ideklarang “nuisance candidate” si Mustapha dahil sa kanyang mababang boto noong 2022 elections — 5,387 boto lamang o katumbas ng 2.01% ng kabuuang boto para sa posisyon ng Kinatawan ng Lanao del Sur.

Ngunit taliwas dito, pinagtibay ng Korte Suprema na walang direktang kaugnayan ang mababang boto sa pagiging seryoso ng kandidato.

“The number of votes obtained in previous elections cannot be the sole basis to determine a candidate’s sincerity,” ayon sa Korte.

Iginiit din ng desisyon na kung papayagan ang ganitong batayan, magiging labis na panghihimasok ito sa karapatang bumoto at maghalal, na nakalaan lamang sa taumbayan.

Binigyang-diin pa ng Korte Suprema na si Mustapha ay lehitimong kasapi ng Workers and Peasants Party (WPP) — isang kinikilalang pambansang partido na may malinaw na adbokasiya para sa mga manggagawa. Nagsumite rin siya ng sapat na ebidensya na nagpapakita ng kanyang intensyong magsilbi sa pamamagitan ng mabuting pamamahala at serbisyong publiko.

Kasabay nito, pinaalalahanan ng Korte Suprema ang COMELEC na maging mas maingat sa paggamit ng mga batayan sa pagdedeklarang nuisance candidate, at iwasan ang mga rason gaya ng kakulangan ng pondo o kasikatan na dati nang idineklarang walang bisa ng Korte.

Bagamat moot na ang petisyon ni Mustapha dahil malapit na ang halalan, sinabi ng Korte na ang desisyon ay “guiding precedent” na magsisilbing patnubay para sa mga susunod pang kaso sa halalan.

Ang desisyong ito ay inaasahang magbibigay ng malinaw na proteksyon sa karapatang pampulitika ng mga mamamayang nagnanais lumahok sa demokratikong proseso — at isang paalala na ang tunay na kapangyarihan sa pagpili ng lider ay nasa kamay ng mga botante, hindi ng mga komisyon.